Connect with us

НБРМ

НБРМ: Благајничките записи остануваат непроменети со каматна стапка од 3,25%

Објавено

на

На 13 февруари 2018 година се одржа редовна седница на Комитетот за оперативна монетарна политика на НБРМ, на која беа разгледани состојбите во домашната економија, движењата на меѓународните и домашните финансиски пазари и показателите за домашната економија во контекст на поставеноста на монетарната политика.

На седницата беше оценето дека монетарната поставеност е соодветна и беше одлучено аукцијата на благајнички записи на 13 февруари да се спроведе под непроменети услови, односно да се понудат благајнички записи во износ од 25.000 милиони денари и каматна стапка од 3,25%.

Комитетот ги разгледа најновите остварувања во домашната економија во контекст на макроекономските проекции од октомври минатата година, при што беше заклучено дека економските основи се здрави, без присуство на нерамнотежи во економијата. Воедно, беше констатирано понатамошно стабилизирање на довербата и очекувањата на економските субјекти, видливо преку поволните движења на девизниот пазар и солидната динамика на депозитен раст.

Споредбата на последните макроекономски показатели за домашната економија со нивната проектирана динамика во рамки на октомврискиот циклус проекции, генерално не упатува на позначајни отстапувања во одделните сегменти. Во однос на активноста во економијата, по падот во првата половина на 2017 година и умереното закрепнување во третиот квартал, досега расположливите показатели за активноста во последното тримесечје од минатата година, главно упатуваат на понатамошно закрепнување на економијата со нешто подобро темпо споредено со третиот квартал. На ваква констатација посочуваат податоците за најновите остварувања во индустријата и трговијата, додека градежната активност продолжи да се намалува. Анкетните истражувања укажуваат на натамошно задржување на довербата на економските субјекти.

Во однос на инфлациските движења, во 2017 година, инфлацијата е во рамки на проекците, додека оцените за еден дел од увозните цени се променети во нагорна насока. Сепак, имајќи ја предвид нивната променливост, засега ризиците во однос на проекцијата на инфлацијата за 2018 година од 2%, се оценуваат како урамнотежени.

Податоците за девизните резерви во јануари покажуваат раст, што во најголем дел се должи на трансакциите за сметка на државата како резултат на издавањето на шестата еврообврзница на меѓународните финансиски пазари. Овие движења кај девизните резерви главно се во рамки на очекувањата, така што показателите на адекватноста на девизните резерви и натаму се движат во сигурната зона. Во отсуство на понови податоци за билансот на плаќања за 2017 година, и понатаму останува констатацијата за можност за остварување помал дефицит на тековната сметка и нешто пониски нето-приливи во финансиската сметка од очекуваните.

Од показателите од надворешниот сектор за почетокот на 2018 година достапни се само податоците за менувачкиот пазар заклучно со втората декада од јануари, коишто упатуваат на нето-приливи од приватните трансфери коишто се во согласност со проектираните за првиот квартал од 2018 година. Сепак, периодот е премногу кус за да се дадат посигурни констатации.

Во однос на монетарните движења, на крајот на 2017 година депозитните и кредитните агрегати забележаа солиден раст, кој на годишна основа изнесуваше 5,2% и 5,7%, соодветно и ги надмина очекувањата. Притоа, на кредитниот пазар беше забележано и одредено забрзување кај кредитирањето на корпоративниот сектор. Остварувањата кај кредитната активност соодветствуваат со резултатите од Анкетата за кредитна активност, коишто укажуваат на раст на побарувачката на кредити и натамошно олеснување на кредитните услови. Првичните монетарни податоци за јануари упатуваат на месечно намалување и на депозитите и на кредитите, што претставува очекувано и вообичаено поместување, и засега не се очекува отстапување на движењата на овие агрегати од проекциите.

Во периодот помеѓу двете месечни седници на Комитетот, ликвидносниот потенцијал на банките се намали, главно под влијание на повлекувањето ликвидни средства преку трансакциите на државата, што делумно беше надоместено со влијанието од сезонски пониската побарувачка на денарска готовина непосредно по новогодишните и божиќните празници.

На девизниот пазар, поволните движења од крајот на декември минатата година, коишто се карактеризираа со зголемена понуда од менувачниците, продолжија и на почетокот на јануари годинава, придонесувајќи банките да откупуваат девизи во трансакциите со сите клиенти на нето-основа, поради што дел од вишокот ликвидност го насочија кон Народната банка, којашто откупи 5 мил. евра. Во преостанатиот дел од месецот беше забележан пораст на побарувачката на девизи од клиентите, којашто банките во целост ја обезбедија на меѓубанкарскиот пазар и од сопствени средства. Во текот на месецот, банките активно тргуваа и на пазарите на пари, а вишокот денарски средства на нивните сметки продолжија да го насочуваат кон расположливите депозити кај Народната банка.

Во текот на јануари, на меѓународните финансиски пазари преовладуваа согледувања за позитивни изгледи за растот на светската економија и за затегнување на монетарните политики на глобален план. На состанокот на ЕЦБ беше нагласено дека ќе се дискутира за намалување на стимулативната политика, а на состанокот на ФЕД, кој беше последен на кој претседаваше претседателката Џенет Јелен, беа пренесени очекувања за повисока инфлација во текот на годината. Во такви услови, приносите на државните обврзници од двете страни на Атлантикот се зголемија, а цените на акциите забележаа нови рекордни нивоа, додека курсот на еврото зајакна. Ваквите движења се сменија во февруари, кога по објавата на повисокиот раст на платите во САД за јануари од претходните остварувања и од очекувањата, берзанските индекси забележаа значителен пад. Имено, кај инвеститорите преовлада загриженоста од посилни инфлациски притисоци отколку што проектираа централните банки, како и очекувањата за поагресивно затегнување на монетарните политики, поради што ги затвораа позициите во акции, коишто последните две години континуирано се зголемуваа. Во такви услови, приносите на државните обврзници забележаа краткотраен пораст, а показателите за променливост на пазарите забележаа поизразени движења. Во наредните денови берзанските индекси вратија дел од загубите и видлива е одредена стабилизација на движењата.

Сумирано, на седницата беше заклучено дека тековните економски и финансиски услови, како и постоечките ризици, укажуваат на тоа дека постојната монетарна поставеност засега е соодветна. Екстерната позиција, доколку се оценува според остварувањата кај тековната сметка на билансот на плаќања, генерално е во рамки на очекувањата и покажува задржување на здравите економски основи. Воедно, дел од показателите упатуваат на понатамошно подобрување на очекувањата и довербата на економските субјекти. Евентуалната монетарна реакција на ваквите поволни движења е условена од нивниот континуитет во следниот период.

Народната банка и во следниот период внимателно ќе ги следи сите економски показатели и случувањата во домашната економија, при што идните промени во монетарната политика во голема мера ќе бидат условени од движењата во домашната економија и екстерниот сектор“ се вели во соопштението на НБРМ.

НБРМ

НБРМ: Влијанието на состојбите во Турција врз глобалната и домашната економија

Објавено

на

Неповолните движења во турската економија изразени преку голема и нагла депрецијација  на турската лира во изминатите денови на август се смета дека се резултат на повеќе фактори. Во услови на позитивни согледувања за раст на американската економија, се забележува пренасочување на ликвидноста во глобални рамки кон оваа економија, при што пренасочувањето особено е изразено кај брзорастечките економии кои, впрочем, во изминатиов период имаа и позначајни приливи. Ова особено е случај кај брзорастечките економии кои меѓународните инвеститори ги перципираат како економии со одредени ранливости, како што е турската економија. Дополнителни фактори се ескалацијата на  политички односи помеѓу Турција и САД, како и зголемените царински давачки од страна на САД за алуминиум и челик увезени од Турција.

Во вакви услови, на 13 август 2018 година, споредно со состојбата на 31 јули 2018 година, турската лира изгубила 27% од својата вредност, при што само во еден ден (на 10 август) бил остварен пад од околу 19% во однос на претходниот ден. Значајно е да се наведе дека веќе на 13 август централната банка на Турција реагирала со намалување на задолжителната резерва во домашна и странска валута, со цел обезбедување повисока ликвидност на банките заради полесно справување со овој шок. На 14 август се забележани првите знаци на смирување на притисоците врз турската лира, при што стапката на депрецијација е намалена на 21%, а на 15 август на 15% во однос на крајот на јули.

Турската економија, како голема економија со висока вклученост на меѓународните финансиски пазари и флуктуирачки девизен курс, и претходно се соочувала со промени на девизниот курс, што следствено се јавува како еден од факторите за релативно повисока стапка на инфлација. Имено, во периодот 2011 – 2016 година Турција во просек имала инфлација од околу 8%, во 2017 година 11%, а во јуни 2018 година инфлацијата достигнала 15%. Општо земено, во последните години може да се каже дека макроекономските остварувања на турската економија беа под влијание и на неекономски фактори (политичка нестабилност, геополитички ризици). Притисоци во насока на депрецијација на турската лира беа забележани и во текот на вториот квартал на 2018 година, во услови на јакнење на американскиот долар и капитални одливи, како и солидна потрошувачка (годишниот раст на БДП во првиот квартал на 2018 година изнесувал 7,4%). Во насока на сузбивање на притисоците врз лирата и врз инфлацијата, централната банка на Турција ја зголемила каматната стапка на кредитите за ликвидност на банките од 12,75% на 13,5% во април, на 16,5% во мај и на 20,75% во јуни. Исто така, во мај и јуни 2018 година централната банка ја зголемила и основната каматна стапка на репо-аукциите од 8% на 16,5% и на 17,75%, соодветно, по што следело стабилизирање на лирата. Очигледно, бранот притисоци врз турската лира во август доаѓа во еден сложен макроекономски контекст, што дополнително доведува до неизвесност и силна реакција на пазарите.

Анализата на податоците за трговската поврзаност на македонската и турската економија покажува дека во 2016 – 2017 година извозот во Турција во просек сочинувал околу 1,5% од вкупниот извоз. Увозот на стоки од Турција е поголем и сочинува околу 5% од вкупниот македонски увоз во 2016 – 2017 година. На страна на извозот, преовладуваат железото и челикот и текстилот и облеката, додека од Турција најмногу се увезуваат текстил и облека, опрема и машини, пластични маси, храна и пијалаци. Во првата половина од 2018 година извозот кон Турција е зголемен за 14%, а увозот за 10% споредено со истиот период од претходната година. Со оглед на релативно ниското учество на извозот кон Турција во вкупниот извоз, не би се очекувале значајни ефекти врз домашните економски движења.

На крајот на 2016 година, Турција учествува со 5,3% во вкупната состојба на странски директни инвестиции во Македонија. Доколку се задржи неповолната состојба во Турција, ваквата состојба би можела да се одрази на идните капитални приливи од оваа земја. Нема портфолио-инвестиции од Турција. Корпоративниот сектор има нето финансиски долг кон турски резиденти во износ од 0,6% од БДП (со состојба март, 2018 година).

Од банкарскиот сектор, една банка е во доминантна сопственост на турски акционер, која сепак во најголем дел се финансира на домашниот пазар и не зависи од финансирање од матичната банка. Директна изложеност на домашните банки кон турска лира речиси и да не постои, а побарувањата на банкарскиот сектор од нерезиденти од Турција се минимални (0,1% од вкупната кредитна изложеност). Воедно, кај банката со турски капитал постои и релативно слаба изложеност и кон домашни компании со странски капитал од Турција. Следствено, се оценува висока отпорност на банкарскиот систем на движењата во Турција.

Во рамки на целокупната економска поврзаност на македонската со турската економија, би можел да се спомне и туризмот, со оглед на зголемениот број туристи од оваа земја во последниве години (во 2017 година пораст на просечниот месечен број на турските туристи за 22% споредено со просекот во 2016 година, при истовремен раст во однос на просекот во 2011 година за трипати). Сепак, со оглед на тоа дека туристичката сезона е во полн ек и аранжманите веројатно се веќе направени, не би требало да се очекуваат значителни неповолни ефекти  во оваа област, особено имајќи ги предвид поповолните цени споредено со западните економии.

Сето ова упатува на мала можност за евентуални позначајни негативни преносни ефекти во македонската економија. Во услови на оценети слаби директни ефекти, она што е поважно е дали случувањата во Турција ќе имаат преносни ефекти врз европската економија, која е нашиот најзначаен трговски партнер, преку што и ние индиректно би можеле да бидеме погодени. Засега, согледувањата на глобалната стручна јавност се дека потресите во турската економија од почетокот на август не би се одразиле значајно врз глобалната економија, која општо земено бележи нагорно движење. Истовремено, се оценува дека турската состојба би имала минорни ефекти врз економијата на ЕУ, со оглед на релативно слабата изложеност на европските компании и банки кон турските партнери.  Оттаму, можноста за позначајни преносни ефекти врз македонската економија засега се оценува како лимитирана, иако неопходно е будно следење на состојбите во турската економија.

Продолжи со читање

НБРМ

Основната каматна стапка намалена за 0,25 процентни поени и е на ниво од 2,75%

Објавено

на

На 14 август 2018 година се одржа редовна седница на Комитетот за оперативна монетарна политика на НБРМ, на која беа разгледани клучните показатели за домашната економија и движењата на меѓународните и домашните финансиски пазари, во контекст на поставеноста на монетарната политика.

Врз основа на оцената на постојните економски и финансиски услови, како и на постоечките ризици, Комитетот оцени дека постои простор за олабавување на монетарната политика. На седницата беше донесена одлука за намалување на основната каматна стапка за 0,25 процентни поени, така што каматната стапка изнесува 2,75%. Понудата на благајнички записи е непроменета и се задржа на нивото од 25.000 милиони денари. Намалувањето на каматната стапка е одраз на континуирано поволните движења на девизниот пазар, коишто покажуваат солидна надворешна позиција и стабилни очекувања на економските субјекти. Поволни се и поместувањата во депозитната база на банките, што исто така е сигнал за стабилни очекувања и доверба. Општо земено и на оваа седница, Комитетот ги задржа досегашните согледувања за здрави економски основи и отсуство на нерамнотежи.

Споредбата на последните макроекономски показатели за домашната економија со нивната проектирана динамика од априлскиот циклус проекции упати на одредени отстапувања во одделни сегменти од економијата.  Надолни отстапувања во однос на очекувањата бележат остварувањата за растот во првото тримесечје. Сепак, по минималниот раст на економијата во првиот квартал, расположливите високофреквентни податоци за вториот квартал упатуваат на поповолни поместувања кај клучните показатели за економската активност. Активноста во индустријата продолжи да расте со солидни стапки на раст, растот во трговијата умерено забрза, додека  вредноста на извршените градежни работи продложи да се намалува, но со значително помал интензитет. Во второто тримесечје подобрување бележи и показателот за економскиот сентимент.

Во однос на инфлациските движења, во периодот јануари – јули просечната годишна стапка на раст на потрошувачките цени изнесува 1,5%, што претставува надолно отстапување во однос на априлската проекција. Во услови на нагорна ревизија на надворешните влезни претпоставки кај проекцијата на инфлацијата и пониска остварена инфлација од проектираната, се оценува дека ризиците околу проекцијата на инфлацијата за 2018 година од 2% се урамнотежени.

Последните податоци за девизните резерви покажуваат раст во однос на крајот на претходната година, за што во голем дел придонесуваат и интервенциите со нето-откуп на девизи од страна на НБРМ. Поместувањата кај девизните резерви, се нешто повисоки од  очекувањата во рамки на априлските проекции, а анализата на показателите на нивната адекватност покажува дека тие и понатаму се одржуваат во сигурна зона. Расположливите показатели од надворешниот сектор засега се ограничени. Податоците за надворешнотрговската размена за периодот јануари – јуни укажуваат на трговски дефицит, којшто не отстапува значително од проекциите, додека расположливите податоци за менувачкиот пазар покажуваат повисоки нето-приливи. 

Во однос на монетарните движења, прелиминарните податоци за јули покажуваат задржување на континуитетот на растот и на депозитите и на кредитите. Забрзан раст на месечна основа е забележан кај депозитната база, при што поголем придонес за зголемувањето имаат корпоративните депозити, при истовремено зголемено штедење и на домаќинствата. Одредени позитивни поместувања на месечна основа во јули се забележуваат и на кредитниот пазар, во услови на раст на кредитирањето на домаќинствата. Во периодот април – јули, остварувањата кај депозитните и кредитните текови се повисоки од очекуваните за овој период. 

Во периодот помеѓу двете месечни седници на Комитетот, ликвидноста во банкарскиот систем умерено се зголеми. Имено, пониската ликвидност на банките заради сезонски повисоката побарувачка на денарска готовина на населението во јули целосно беше надоместена од емисијата на ликвидност од НБРМ од интервенциите за откуп на девизи во износ од 56,5 милиони евра од банките поддржувачи на девизниот пазар. Високиот износ на откупени девизи се должи на продолжување на поволните движења на девизниот пазар од почетокот на година и во јули. Така, на девизниот пазар, банките во трансакциите со клиентите регистрираа континуирано повисока понуда во однос на побарувачка на девизи, при што понудата главно беше повисока кај корпоративен сектор.

Исто така, висока понуда банките регистрираа и во трансакциите со менувачниците, што е вообичаено сезонско движење во периодот на годишни одмори, но со посилен ефект во однос на истиот месец претходната година. Во такви околности, банките во трансакциите со клиенти реализираа највисок месечен нето-откуп на девизи, во периодот од 2012 година наваму. Притоа, имајќи ја предвид високата девизна ликвидност на банките, вишокот девизи беше насочен кон НБРМ. Поволни движења на девизниот пазар се забележуваат и во првата половина на август, што овозможи НБРМ да продолжи да откупува девизи од банките. Од почетокот на годината, интервенциите на НБРМ на девизниот пазар постојано се во насока на откуп, при што од банките поддржувачи се купени вкупно 198,4 милиони евра, и по подолг временски период, се издвојуваат како најзначаен фактор за зголемување на девизните резерви.

Солидната денарска ликвидност кај најголем дел од банките се одрази врз пониска трговска активност на пазарите на пари, каде што пазарните каматни стапки се задржаа на релативно стабилно ниво во јули. Воедно, по задоволувањето на пазарната побарувачка, банките го пласираа вишокот парични средства во расположливите депозити преку ноќ кај Народната банка, чијашто просечна месечна состојба забележа умерено зголемување во склад со движењето кај автономните фактори на ликвидноста.

Во јули, на меѓународните финансиски пазари преовладуваше склоност кон преземање ризик и беше забележан раст на приносите на државните обврзници од двете страни на Атлантикот, што се поврзува со поволните макроекономски показатели во САД и очекувањата за позитивни економски остварувања во еврозоната. На состанокот на ЕЦБ беше потврдена намерата откупот на обврзници да прекине во декември оваа година, но воедно беше пренесен став дека е потребно да се задржи приспособливата монетарна политика. На состанокот на ФЕД, беше поддржан ставот за постепено зголемување на таргетот за распонот на каматните стапки. Во почетокот на август дојде до промена на пазарите движења и се забележува одбивност кон преземање ризик на глобален план, во услови на ескалирање на трговските тензии помеѓу САД и Кина, како и поради зголемувањето на трговските бариери и влошување на политички односи помеѓу САД и Турција. Следствено, инвеститорите се насочуваат кон безбедни инструменти, што доведе до раст на цените на државните обврзници и зголемување на вредноста на САД-доларот.

Сумарно, на седницата беше заклучено дека согласно тековните економски и финансиски услови, согледувањата за амбиентот за спроведување на монетарната политика сепак се нешто поповолни од претходно, што укажува на тоа дека постои простор за натамошно олабавување на монетарната политика. Ова, пред сѐ се однесува на девизниот пазар, каде што движењата се поволни во континуитет, одразувајќи ја подобрата девизна позиција на корпоративниот сектор, но и поволните движења на менувачкиот пазар. Сепак, останува констатацијата за и натаму присутни ризици и од домашното и од надворешното окружување, коишто можат да ги променат поволните трендови. Од таа причина, НБРМ ќе продолжи внимателно да ги следи трендовите во следниот период.

Продолжи со читање

НБРМ

Конкурс за доделување годишна награда на Народната банка на Република Македонија за 2019 година

Објавено

на

Заради стимулирање на развојот на научната мисла и изработка на трудови од областа на макроекономијата и банки и банкарски системи, како и афирмација на млади и стручни кадри, Народната банка на Република Македонија (во натамошниот текст: Народната банка) доделува Годишна награда за млади истражувачи за најдобар труд од областа на макроекономијата и банки и банкарски системи.

Годишната награда на Народната банка изнесува 100.000,00 денари, нето.

Право за учество на Конкурсот имаат државјани на Република Македонија на возраст до 35 години. Работниците на Народната банка и членовите на Советот на Народната банка немаат право на учество на Конкурсот.

Трудовите се поднесуваат на македонски или на англиски јазик. Tрудот треба задолжително да содржи и осврт кон македонската економија на соодветната тема. Трудот не смее да надминува 80.000 карактери со празните места (без фуснотите, прилозите, графиконите, табелите, апстрактот, библиографијата, анексите) и препорачливо е да има стандардна структура на научно истражување, коешто ги содржи следниве основни делови:

– апстракт, како и назначување на областа на истражување според стандардна класификација (Journal of Economic Literature – JEL);
– осврт на консултираната литература од областа којашто се истражува;
– опис на методите на истражување коишто се користат во трудот;
– анализа;
– заклучни согледувања и
– библиографија.

Еден автор има право да поднесе само еден труд.

На Конкурсот за избор на најдобар труд авторите имаат право да конкурираат и со трудови коишто веќе биле објавени, но не пред 1 јануари 2017 година. При поднесувањето на трудот, авторот треба да наведе кога и каде бил објавен трудот.

Трудовите се поднесуваат до Народната банка со назнака: „За Годишната награда на Народната банка на Република Македонија“, по електронски пат, во формат „word”, на е-адресата: konkurs@nbrm.mk. Покрај трудот, авторот треба да достави и биографски податоци. Доставените трудови ќе имаат третман на материјали со доверлив карактер.

Изборот на најдобар труд го врши Одборот за оценување, којшто се состои од тројца членови, од кои најмалку еден е лице кое не е вработено во Народната банка. Гувернерот на Народната банка ги назначува претседателот и членовите на Одборот за оценување, со решение коешто ќе се објави на интернет-страницата на Народната банка. Одборот за оценување го врши изборот на најдобар труд анонимно, преку вреднување на трудовите влезени во потесна конкуренција според следниве критериуми:

1. Релевантност на истражуваното подрачје за македонскиот случај;
2. Соодветност на освртот на литературата од анализираното подрачје;
3. Јасност во дефинирањето на проблемот и на целите на истражувањето;
4. Соодветност на описот на контекстот и информациите (соодветност на анализата на трендовите во анализираното подрачје во Македонија);
5. Соодветност на користениот статистичко-економетриски пристап;
6. Конзистентност и логичност на тезите во трудот;
7. Заклучоци и препораки и нивна соодветност.

Одборот за оценување може да додели награда за второрангираниот труд на Конкурсот во износ од 50.000,00 денари, нето.

Краен рок за доставување на трудовите е 1 февруари 2019 година.

Годишната награда на Народната банка ќе се додели на настан организиран по повод Денот на монетарното осамостојување на Република Македонија.

 

Продолжи со читање
P2_P_MK_300x250
[ccpw id="39761"]

Популарно

Copyright © 2018 bankarstvo.mk. All Rights Reserved. Developed by Digital Orange